03/03/2024

Tin Tổng Hợp 360

Cập Nhật Tin Công Nghệ | Đời Sống | Sport | Y Học | Khoa Học

Nguyên nhân và biểu hiện của bệnh rối loạn tâm lý ở người già

Nguyên nhân và biểu hiện của bệnh rối loạn tâm lý ở người già

Bệnh rối loạn tâm lý ở người cao tuổi tại nước ta đang không ngừng gia tăng. Cùng với chứng bệnh thần kinh, căn bệnh này khiến người cao tuổi thường âu lo thái quá, mất ngủ chán ăn và suy nhược cơ thể. Rất nhiều nguyên nhân khách quan dẫn đến căn bệnh này. Ví dụ như giai đoạn về hưu tuổi già làm con người ta thay đổi thói quen sinh hoạt cũng như bị thu hẹp các mối quan hệ xã hội. Bên cạnh đó, chính việc lão hóa tuổi già cũng là một nguyên nhân khiến người cao tuổi bị rối loạn về mặt tâm lý.

Vì vậy, gia đình và cộng đồng cần có những sự quan tâm nhất định đến những người đã có tuổi. Bởi họ đã cống hiến cho cộng đồng và thế hệ sau, chúng ta không được thờ ơ, coi người già là gánh nặng của xã hội.

Thực trạng căn bệnh rối loạn tâm lý ở người cao tuổi nước ta

Rối loạn tâm lý ở người già thường biểu hiện bằng sự lo lắng thái quá về sức khỏe, cảm giác buồn phiền, chán nản và mất niềm tin kéo dài. Những triệu chứng này thường kèm theo sự suy giảm nghị lực, mất tập trung, mất ngủ, chán ăn, khó ngủ và đi đến suy kiệt.

Hiện nay số lượng người cao tuổi ở Việt Nam không ngừng gia tăng. Theo thống kê điều tra dân số năm 1999, có khoảng 6 triệu người cao tuổi, chiếm tỷ lệ 8% dân số. Dự tính đến năm 2020, tỷ lệ này sẽ lên khoảng 18%.

Thực trạng căn bệnh rối loạn tâm lý ở người cao tuổi nước ta

Cùng với sự gia tăng các bệnh thực thể, các rối loạn tâm lý cũng là “bạn đồng hành” của những người cao tuổi. Các rối loạn tâm lý thường gặp là trầm cảm và lo âu.

Các nghiên cứu quốc tế cho thấy rối loạn trầm cảm và lo âu gặp ở 25% bệnh nhân ở các cơ sở đa khoa. Một nghiên cứu mới đây tại Viện Lão khoa Việt Nam cho thấy tỷ lệ bệnh nhân trầm cảm kết hợp với lo âu ở các bệnh nhân cao tuổi nằm viện là rất cao, lên tới 40%.

Nguyên nhân phổ biến của rối loạn tâm lý ở người già

– Đầu tiên là các stress của việc tái thích nghi với hoàn cảnh sống mới, khi phải chuyển từ giai đoạn làm việc tích cực đến giai đoạn nghỉ hưu.

Những người cao tuổi sau khi về hưu trải qua một loạt các biến đổi tâm lý quan trọng. Lí do vì nếp sinh hoạt thay đổi, các mối quan hệ xã hội bị hạn chế. Một số người trong số đó khó thích nghi được với giai đoạn khó khăn này nên mắc “hội chứng về hưu”, với tâm trạng buồn chán, mặc cảm, thiếu tự tin, dễ cáu gắt, nổi giận.

– Thứ hai là tâm lý tự nhiên của người cao tuổi là thường sợ ốm đau, bệnh tật, sợ chết.

Như chúng ta biết, lão hóa là một quá trình tự nhiên không thể cưỡng lại được. Nó làm giảm sức đề kháng của cơ thể đối với các yếu tố gây bệnh. Ví dụ như nhiễm khuẩn, nhiễm độc, các stress. Đây là mảnh đất “màu mỡ” để bệnh tật phát triển. Ngoài việc phải “thừa hưởng” những bệnh mạn tính từ giai đoạn trước đó của cuộc đời, người cao tuổi còn mắc thêm các bệnh khác nữa.

Do vậy đặc điểm bệnh lý của người cao tuổi là mắc nhiều bệnh cùng một lúc như tăng huyết áp, suy tim, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não, đái tháo đường, Alzheimer, Parkinson, các bệnh xương và khớp, bệnh phổi, phế quản, ung thư… Hậu quả là bệnh tật làm thay đổi mạnh mẽ và sâu sắc tâm lý và nhân cách của người bệnh. Bệnh càng nặng, càng kéo dài thì sự biến đổi tâm lý càng trầm trọng.

Rối loạn tâm lý thường xuất hiện ở đối tượng người cao tuổi nào?

Rối loạn tâm lý thường xuất hiện ở đối tượng người cao tuổi nào?

Về độ tuổi, có hai giai đoạn người cao tuổi hay bị rối loạn tâm lý, đó là độ tuổi từ 50-59 và tuổi trên 70. Các cụ bà thường mắc bệnh nhiều hơn các cụ ông.

Những người có trình độ học vấn thấp, hoàn cảnh kinh tế khó khăn cũng dễ bị mắc bệnh hơn. Những người bị mắc nhiều bệnh, kèm theo các chứng đau, phải nằm viện nhiều lần cũng dễ bị rối loạn tâm lý hơn.

Một số hình thức rối loạn tâm lý thường thấy ở người già

Các rối loạn tâm lý ở người cao tuổi rất phong phú và đa dạng. Những biểu hiện nhẹ là khó chịu, lo lắng. Nặng hơn một chút là các biểu hiện rối loạn thần kinh chức năng. Với các biểu hiện suy nhược cơ thể, lo âu, ám ảnh bệnh tật. Nặng hơn nữa có thể có các trạng thái rối loạn tâm thần. Điều này biểu hiện bằng các hội chứng hoang tưởng và rối loạn ý thức.

Lo âu

Một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về rối loạn tâm thần ở bệnh viện đa khoa trên 25.000 bệnh nhân trên 14 quốc gia cho thấy 1/4 có rối loạn tâm thần. Rối loạn tâm lý thường gặp nhất là lo âu.

Lo âu có thể là biến chứng của điều trị hoặc xuất phát từ nhận định tiêu cực về tiên lượng bệnh của mình. Các biểu hiện lo âu thường rất đa dạng, phức tạp. Bệnh nhân cảm thấy sợ hãi, lo lắng về tương lai, dễ cáu, khó tập trung tư tưởng. Ngoài ra còn căng thẳng vận động, bồn chồn, đứng ngồi không yên. Thường xuyên xuất hiện những cơn đau đầu, khô miệng, đánh trống ngực.

Đôi khi người bệnh trải nghiệm cảm giác khiếp sợ, hoảng loạn, tuyệt vọng về bệnh tật, sợ chết. Bệnh nhân cũng có thể có các suy nghĩ ám ảnh như nghi bệnh, sợ bẩn… khiến phải rửa tay liên tục hay kiểm tra đi kiểm tra lại…

Lo âu có thể kéo dài, gây trở ngại rõ rệt đến sinh hoạt, hoạt động nghề nghiệp, quan hệ xã hội của bệnh nhân.

Trầm cảm

Rối loạn tâm lý khác cũng thường gặp là trầm cảm. Một nghiên cứu gần đây tại Mỹ cho thấy trong đời người, 13% người dân có cơn trầm cảm. Tuy nhiên người cao tuổi hay mắc chứng trầm cảm hơn.

Trầm cảm ở người già thường biểu hiện bằng sự lo lắng thái quá về sức khỏe. Người bệnh thường cảm giác buồn phiền, chán nản và mất niềm tin kéo dài. Những triệu chứng này thường kèm theo sự suy giảm nghị lực, mất tập trung, mất ngủ. Bên cạnh đó còn có cảm giác chán ăn, khó ngủ và đi đến suy kiệt.

Một số hình thức rối loạn tâm lý thường thấy ở người già

Ngoài ra, họ còn có các biểu hiện khác như xa lánh vợ hoặc chồng, bạn thân. Người già đau ốm liên miên, không hoạt bát, hay thất vọng, giảm trí nhớ. Họ khó thích nghi với những thay đổi như việc chuyển chỗ ở. Hoặc những thay đổi trong nội bộ gia đình cũng khiến họ khó chịu.

Về mặt y khoa, trầm cảm là một rối loạn thuộc nhóm rối loạn khí sắc. Nó được thể hiện ở sự ức chế của cảm xúc, tư duy và vận động. Người bệnh trải qua cảm xúc buồn rầu ủ rũ kéo dài. Họ có xu hướng nhìn sự vật xung quanh một cách bi quan ảm đạm.

Bệnh nhân có tư duy chậm chạp, biểu hiện bằng suy nghĩ chậm chạp, liên tưởng không nhanh chóng, tự cho mình là thấp kém, có hoang tưởng bị tội, hoang tưởng tự buộc tội, hoang tưởng nghi bệnh, có ý nghĩ và hành vi tự sát.

Hạn chế vận động

Ngoài ra vận động cũng bị ức chế. Người bệnh ít hoạt động, ít nói, sững sờ, đờ đẫn. Ta hay thấy họ thường ngồi lâu một tư thế với nét mặt trầm ngâm suy nghĩ. Trầm cảm ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt cá nhân của người bệnh và gia đình. Ngoài ra, nó cũng như khả năng thực hiện các công việc xã hội, nghề nghiệp. Nhiều trường hợp còn dẫn đến hành vi nguy hiểm cho bản thân và xung quanh. Ví dụ như tự sát hoặc giết người rồi tự tử.

Tóm lại, các nhân viên y tế và người thân cần quan tâm nhiều hơn đến cuộc sống hằng ngày của người cao tuổi. Điều này giúp họ nhận biết và điều trị kịp thời rối loạn trầm cảm và lo âu ở người cao tuổi. Bên cạnh đó, người già nên hình thành thói quen thể dục thể thao. Luyện tập thể thao tăng cường sức khỏe là một biện pháp tránh trầm cảm ở người cao tuổi.